واحـید مسـتـقیل آذربایجــان جبــهه سی

آنایاسا تاسلاغی

ایــــکینجــی بـــولـــوم

آذربایجان جیمهورییتی و آذربایجان خانلیقلاری(ایالتلری)
آنایاسا قایدالاری، قورویوجو و مقاویمت حاقی	§ ۲۳ ـ نجو ماده:
آذربایجان ،و آذربایجان جیمهورییتی، آذربایجانین خانلیقلاری نین(ایالت لری نین) بیرلشیمیندن ـ بیرلشمه سیندن یارانان دئموکراتیک ، یاسالارا دایانان حقوقی، سوسیال فئدراتیو بیر اولکه دیر. .		۱)
بوتون دوولت حاکمییتی میللتین ایراده سیندن دوغور. او میللتین اوزو طرفینده ن سئچگیلرله ، قانون وئریجی لیک اورقامی میم تاییدی ایله یاناشی ایچرا حاکمییتی و قضائی ایجتهاد یارادیلیر		۲)
قانون وئریجی لیک آنایاسایا ( اساس قانونا) اویغون اوز حاکمییتی نین ایجراسیندا و قضاوتینده یاسا و حقوقا باغلیدیر		۳)
بو دوزه نی اورتادان قالدیرماغا قالخان هرکسه قارشی ، آیری بیر یول قالمامیش سا ، بوتون آذربایجان میللتی اونو قوروماق اوچون موقاویمت گوسترمه حاقینا مالیکدیر .		۴)
فــــیرقه لـــــــــر" سیاسی پارتیلار ـ حزب لر"	§ ۲۴ ـ نجو ماده:
سیاسی فیرقه لر میللتین ایستکلر نین گلیشمه سینه گوستردییی یاردیم اوچون آچیلمالاری آزاددیر. اونلارین اساسنامه لری و ایچ( داخیلی) نیظامنامه لری دئموکراتیک قایدالارا ( اوصول ـ پرنسیبلره) اویماسی لازیمدیر. اونلار، اونلارا گه لن پارانین( پولون) قایناغی و خارجاندیغی یئرلر حاقدا ، ائله جه ده اوز ثروتلری باره ده آچیق معلومات وئره بیلمه لیدیرلر .		۱)
فیرقه لر اوز هدفلرینه اولاشمالاری اوچون اوز طرفدالاری نین حرکتلرینه ، داورانیشلارینا(رفتارینا) دیقت ائتمه لیدیرلر. اونلارین بو حرکتلری آزادلیغا دایانان دئموکراتیک حقوق دوزه نینه قارشی اولمامالی، اونو اورتادان قالدیرماغا یونلمه مه لی(سوق ائدیلمه مه لی)دیر. ائله جه ده آذربایجانین خانلیقلاری نین( ایالتلری نین) بیرلی یینده ن یارانمیش آذربایجان جیمهورییتی نین بوتوولویونو، موجودییت ـ ینی خطره سالاجاق، آنایاسایا ضید اولاجاق حرکت و عمللره جهد گوسترمه مه لیدیرلر .		۲)
فیرقه لرین آنایاسایا قارشی (ضید اولان) و موغاییر اولان حرکتلری حاقیندا آنایاسا محکمه سی قرار وئره ر		۳)
تفروعتینی ایالتلر(خانلیقلار) بیرلی یی یاساسی "بیرلیک یاساسی" عیارلار.		۴)
آذربایجانین میللی بایراغی	§ ۲۵ ـ نجی ماده:
آذربایجانین میللی بایراغی آبی، قیرمیزی، یاشیل دیر. "رنگیلر مساوی شکیلده یوخاریدا آبی، اورتادا قیرمیزی، آشاغیدا یاشیلدیر		۱)
بو آنایاسانین کئچه ر لیلیک آساحه سی	§ ۲۶ ـ نجی ماده:
بو آنایاسا ایلک باشدا گونئی آذربایجانین 11 ایالتینده یعنی اراک، اردبیل، قزوین ، همدان، مراغا ، اورومییه ، سولدوز"سویوق بولاق"، تبریز ، زنجاندا کئچه رلیدیر. آذربایجانین او بیری تایی و باشثا اراضی لری بورا قاتیلدیقدا اونلار اوچونده کئچه رلی ساییلا بیله ر		۱)
آذربایجانین اورتاق امکداشلیق سیستئملره قاتیلماسی	§ ۲۷ ـ نجی ماده:
آذربایجان دوولتلر آراسی قورولوشلار گیردیکده باغلی سیزلیق حاقلاریندان بعضیلرینی بیر یاسا ایله بو قورولوشلارا آختارا بیله ر. دوولت صلاحییتلرینده ن یارارلانماق و دوولت وظیفه لری نین یئرینه یئتیریلمه سی ایالتلره عایید اولدوغو تقدیرده آذربایجان حوکومتی نین ایجازه سی ایله قئید ائدیله ن حاقلار سرحد قونشو قورولوشلارا نقل ائدیله ر .		۱)
آذربایجان دوولتی منطقه ده باریش و امنییتی قوروماق اوچون یارانان قوروملارا گیره بیله ر. بئله بیر حالدا دواملی باریش و امنییتی ساغلاماق و قارانتی ائتمک اوچون اوز باغلیسیزلیق حاقلارینی محدودلاشدیرمانی قبول ائده ر.		۲)
آذربایجان دولتی دوولتلر آراسی ایختیلاف و موناقیشه لرین حلی اوچون گئنیش چاپدا میللتلر آراسی امنییتی موحکملندیره ن آنلاشمالارا قاتیلاجاقدیر		۳)
میللی آرلیقلار و حاقلاری	§ ۲۸ـ نجی ماده:
آذربایجان اراضی سینده یاشایان باشقا دیللی خالقلارین حاقلارینی بو آنایاسا قارانتی ائدیر.عمومی بیر بیر یاسا گره یینجه بوحاقلار عیارلانیر.		۱)
بو آنایاسایا گوره آذربایجان اراضی سینده یاشایان هرکس دیلینده ن ، سویوندان، دین و عقیده سیندن آسیلی اولمایاراق آذربایجان وطنداشی ساییلیرلار. بو آنایاساداکی حاقلار ، وظیفه لر هر بیر وطنداش اوچون کئچه رلیدیر .		۲)
آذربایجان دوولتی نین وظیفه لریندن بیریده بو حقلارین عیارلانماسی،قارداش ـ باجی ـ لیق آب ـ هاواسی ایچینده بو حاقلارین ایجرا اولونماسیدیر		۳)
باشقا اولکه لرده یاشایان عین دیللی خالقلارلا کولتوره ل علاقه ر قورماغی آذربایجان دوولتی بیر یاسا اساسیندا تعیین ائده ر. بو حاقدا ایالت مجلیسلری اوز گوروشلرینی بیر یاسا تاسلاغی( لاییحه سی) شکلینده آذربایجان حوکومتینه وئریب، یاخود آذربایجان ائل اوجاغینا " پارلئمئنتوسونا" موراجیعت ائده بیله لر. بو حاقدا قبول ائدیله ن یاسانی خانلیقلار شوراسی "سنا" تایید ائتمه لیدیر .		۴)
سالدیری و ساواش	§ ۲٩ـ نجو ماده:
آذربایجان دوولتی نین سیاستی منطقه ده و دونیادا باریش و میللتلر آراسی قارشی ـ . لیقلی گووه نی ساغلاماق و امکداشلیقدیر		۱)
آذربایجان دوولتی نین عسگری ( نیظامی) سیاستی مودافعه سیاستیدیر. سالدیرقانلیق سیاستی دئییلدیر. بونا گوره ده باشقا اولکه لره قارشی سالدیرییا(هجوما)کئچه بیلمه ز .		۲)
ساواش ، و لازیمی سیلاحلارین دوزلتیلمه سی ، ساتیشا چیخارـ یلماسی حاقدا بیر عمومی یاسا گره یینجه( قانونا دایاناراق) آذربایجان دوولتی تصمیم توتا بیله ر.		۳)
تیجاری گمی لر فیلوتو	§ ۳۰ ـ نجی ماده:
بوتون یوک گمیلری آذربایجانین تیجاری گمیلر فیلوتونو تشکیل ائدیر.		۱)
آذربایجان دوولتی نین ایالتلر قانون وئریجی لی یینه قارانتی وئرمه سی	§ ۳۱ ـ نجی ماده:
ایالتلرده موجود اولان اساس قانونلار آذربایجان آنایاساسینا، اولکه نین عمومی یاسالارینا هئچ بیر شکیلده قارشی اولمامالی، اولکه ده اولان آنایاسا دوزه نینه( نیظامینا) ، قانون اوستونلویونه ، آذربایجان جیمهورییتی نین دئموکراتیک ، سوسیال حقوق دوولتینه اویغون اولمالیدیر .		۱)
ایالتلرده ( خانلیقلاردا) هرقصبه و کندین مجلیسینده عمومی و گیزلی شکیلده سئچیلمیش تمثیلجیسی اولمالیدیر. بیر شخصین یئرینه کند مجلیسی مسئولییتی اوزه رینه گوتوره بیله ر .		۲)
کندلی لرین حاقی قارانتی( ضمانت) ائدیلمه لیدیر. کند مجلیسی بوتون محلی چتینلیکلری( پروبلملری ـ زولوقلای) یاسالار چرچیوه سینه دوزه نلییه بیله ر. حتا کندلی لر بیرلییی ده توپلومسال (ایجتماعی) بیرلیکلر اولاراق قانونون اونلارا تانیدیغی حقوقی سوییه ده اوزلرینی ایداره ائتمه حاقلارینا مالیکدیرلر .		۳)
آذربایجان حوکومتی آنا یاسا چرچیوه سینده یارادیلمیش خانلیقلاردا( ایالتلرده) کند و قصبه لره بو ماده نین بیرینجی و ایکینجی بندلرینده قئید اولونان حاقلارا ایمکان ساغلار .		۴)
آذربایحان اراضی بولگوسونو یئنیله مک	§ ۳۲ـ نجی ماده:
آذربایجان اراضی سینین یئنی بولگو سیستئمینه تابع توتماسینا آنایاسا ایمکان ساغلاییر . بوندان مقصد خانلیقلارین( ایالتلرین) بویوکلوک و ایمکانلارینا گوره اونلارا حواله ائدیله ن وظیفه لری تاثیرلی و گره کلی شکیلده یئرینه یئتیریب، عهده سیندن گله بیلمه لری اوچوندور . بئله بیر بولگو آپاریلماسیندا بولگه اهالیسی نین یئرلی منسوبییت لی لیکلری، تاریخی ـ کولتوره ل باغلیلیقلاری، ایقتیصادی مقصدلره یارارلی لیغی، ائله جه ده یاشانتی ساحه سی نین دوزه ن و پیلانلاشدیریلماسی نظرده توتولمالیدیر .		۱)
آذربایجان اراضی سینین یئنی بولگو سیستئمینه تابع توتولماسی تدبیرلرینی عمومی بیر یاسا عیارلار. بو بولگونون کئچیریلمه سی اوچون علاقه دار خانلیقلارین( ایالتلرین) نظری سوروشولمالیدیر. بو ایالتلرده عموم خالق سوروغوسونا گئدیلمه سی گره کلیدیر .		۲)
یئنی بولگو سیستئمینه گئدیلدیکده ویا اسکی بولگو سیستئمینده یئنی ده ییشیک ـ لرین آپاریلماسیندا ، یاخود تزه بیر خانلیغین ( ایالتین) یارادیلماسیندا ، بو ده ییشمه ـ لرین تاقیری آلتیندا قالان ایالت و ویلایت لرده خالق سورغوسونا گئدیلیر. بو ده ییشمه لر حاقدا اولان سورغولار بئله دیر:		۳)
آ" یئنی بیر ایالتین ( خانلیغین) یارادیلماسی ایله راضیمی سینیز، یوخسا اسکی حالدا قالماسینی ایسته ییرسینیز؟
ب" ایالتلرین آراسیندا حدود ده ییشمه لری آپاریلسین می ، آپاریلماسین می؟
یئنی بیر ایالتین یارادیلماسیندا ، یاخود یارادیلمیش خانلیغین(ایالتین) سرحدلرینده ده ییشیکلیک آپاریلماسیندا بو ده ییشیک لییه معروض قالان بولگه اهالیسی آراسیندا عموم سورغویا گئدیلمه لیدیر. گله جکده بو اراضی و اونا منسوب اولان بوتون اراضیلر، یاخود اراضیلرین بیر بولومو آیری بیر خانلیغا(ایالته) عایید اولاجاغیندان بو ده ییشمه نتیجه سینده اورانین ساکین اهالیسی موجود ایالت منسوبییتلرینی ده ییشمک مجبورییتینده قالیرلار.بو آنجاق او وطنداشلاریمیزین سه ـ س چوخلوغو ایله مومکوندور. یعنی بو ده ییشیک لییه معروض قالان خانلیغین (ایالتین) او بولگه سینده کی اهالی سه س چوخلوغو ایله بونو رد ائده رسه ، او زامان بو ده ییشیک لیک آپاریلا بیلمه ز. عکس تقدیرده بولگه ساکینلری نین اوچده ایکی سه س چوخلوغو ایله بونو قبول ائده رلرسه،معروض قالان ایالت حوکومتی بونو رد ائتمه سی کئچه رلی ساییلا بیلمه ز.
بوتون بولگه اهالیسی اوچده ایکی سه س چوخلوغو ایله بو ده ییشیک لییی رد ائتمیش اولدوغو حالدا ایالت حوکومتی نین ایسته ـ ییده کئچه رلی اولا بیلمه ز
بو مسئله ایله علاقه دار بو یاشانتی و ایقتیصادی ساحه نی احاطه ائده ن بولگه بیر و یا نئچه خانلیغا(ایالته) عاییدیرسه ، و بو اراضیده ان آز بیر میلیون اینسان یاشاییرسا، اونلارین اوندا بیری آذربایجان ائل اوجاغینا(پارلئمئنتوسونا) سئچمه و سئچیلمه حاقینا مالیک دیرلرسه ، ایسته دیکلری خانلیغا منسوب اولمالاری اوچون عموم سورغونون آپاریلماسینی ایسته ییرلرسه، آذربایجانین عمومی بیر یاساسی گره یینجه ایکی ایل ایچینده اوچونجو بندین ایکینجی پاراگرافی نین ایکینجی جومله سینه گوره ، یعنی خانلیق منسوبییتینده ده ییشمه لره سبب اولاجاقسا ، او زامان عموم سورغویا گئدیلمه لیدیر .		۴)
ایره لی سورولموش (پیشنهاد ائدیلمیش) خانلیق(ایالت) منسوبییتی نین ده ییشدیریلمه سی موجود یاساسا اویوب ـ اویماماسی قارشیلاشدیریلمالیدیر.عموم خالق سورغوسوندا یاسایا گوره ایکی سورغو سورولا بیله ر. اگر چوخلوق خانلیق منسوبییتی ده ییشمک حاقدا بللی پیشنهادا مثبت سه س وئرمیش سه ، او زامان آذربایجانین عمومی یاساسی ایکی ایل ایچینده بئله بیر خانلیغین( ایالتین) یارادیلماسینا قرار وئریر. بونو تایید اوچون ایکینجی بیر عموم سورغویا ائحتیاج یوخدور.		۵)
خالقین قرار وئرمه سینده و عموم سورغودا چوخلوغون سه س وئرمه سی شرطدیر. یعنی ائل اوجاغینا سه س وئرمه حاقی اولانلاردان ان آزی دورده ایکیسی نین ایشتیراک ائتمه سی شرطدیر.خالقین قرار وئرمه سینده عموم سورغونون آپاریلماسیندا آذربایجانین عمومی بیر یاساسی نین وار اولماسی ( وارلیغی) گره کیر. عموم خالق سورغوسو بللی بیر زامان چرچیوه سینده آپاریلمالیدیر. عموم سورغونون تیکرارلانماسی آنجاق بئش ایلدن سونرامومکوندور . .		۶)
آذربایجانین و ایالتلری نین( خانلیقلاری نین) اراضیلرینده هر هانسی بیر ده ییشیک لیک آپارماق ، ایالتلرین ایشتیراکی ایله دوولتلر آراسی موقاویله لر، یاخود خانلیقلار شوراسی( ایالتلر شوراسی) نین تایید ائتمه سی لازیم اولان عمومی بیر یاسا ایله مومکوندور. بیر صورتده کی، خانلیق(ایالت) منسوبییتی نین ده ییشدیریلمه سی لازیم اولان بولگه اهالیسی ۱۰ـ مین نفردن چوخ اولمامیش اولسون. تفروعاتینی آذربایجان ائل اوجاغی طرفیندن سه س چوخلوغو ایله قبول ائدیلمیش و ایالتلر( خانلیقلار) شوراسی نین تایید ائتمیش اولدوغو عمومی بیر یاسا معیین ائده ر. بولگه اهالیسی نین قصبه و کند ساکینلری نین نظری سوروشولمالیدیر .		۷)
اولکه نین عمومی چیخارلاری(منافعی)نظره آلیناراق، ایستیثنا حاللاردا قانون قراری ایله بو ده ییشیکلیکلر آپاریلمالیدیر. بو یاسا ماده نین ایچتن لی یینی( ماهییتینی) پوزمامالیدیر . .
خالق سورغوسو یوکسک محکمه قراری ایله اولور	§ ۳۳ ـ نجو ماده:
یئنی خانلیق(ایالت) یارانماسیندا ، اسکی بیر ایالتین ( خانلیغین) بولونموه سینده ،		۱)
تزه یارادیلمیش خانلیق(ایالت) ، اونــا قونشــو اولان ایالتلرده سرحد ده ییشمه لرینه سبب اولورسا ،		۲)
ایکی ایالت ( خانلیق) آراسیندا سرحد ده ییشیکلی یی آپاریلیرسا،		۳)
خالق سورغوسونا گئدیلدیکده ن سونرا ایکی ایله قده ر ایالت (خانلیق) مجلیسی نین ( پارلئمئنتوسو) حاضیرلادیغی بو باره ده کی یاسانی آذربایجان دوولتینه تسلیم ائتمه لیدیر. بو یاسا آنایاساـ نی قوروما محکمه سی طرفیندن آنایاسایا اویغون گورولورسه کئچه رلی لیک قازانار.		۴)
عموم خالق سورغوسونون کئچه رلی لییی آنجاق وئریله ن سه س لرین چوخلوغو ایله مومکوندور. بو چوخلوق سه س وئرمه حاقینا مالیک اولانلاردان ان آزیندان یاریسی ایشتیراک ائتمه لیدیر .		۵)
باشقا حاللاردا خالق سورغوسونا گئدیلمه سی حاقدا اولکه نین قانون وئریجی اورقانی قرار وئره بیله ر. هامان قرار حاقدا تیکرار خالق سورغوسونا گئتمک آنجاق ۳ ویا ۵ ایلدن سونرا مومکوندور.		۶)
خانلیق (ایالت) سرحدلریند باشقا ده ییشیک لیکلر آپارماق ایکی خانلیغین(ایالتین) حاکمییتی آراسیندا، یاخود آذربایجان حوکومت سوییه سینده موقاویله لر یولو ایله مومکومندور. بیر ایالتین بللی بیر حیصه سی نین باشقا بیر خانلیغا(ایالته) باغلانماسیندا او بولگه ده یاشایانلارین سایی ۱۰۰۰۰ نفردن چوخ اولمامالیدیر. تفروعاتینی اولکه نین یاسالاری تعیین ائده ر. خانلیقلار شوراسی(ایالتلر شوراسی ـ سنا) بونو چوخ سه سله تایید ائتمه لیدیر. بوندان قاباق خانلیقلار شوراسی نین عضوولری ایالتین او حیصه سینی گوروب، یاخیندان او بولگه حاقیندا بیلگی(معلومات) قازانمالیدیرلار .		۷)
خانلیقلارین(ایالتلرین) وظیفه لری	§ ۳۴ـ نجو ماده:
آذربایجان دوولتی نین و ایالتلرین وظیفه سی دوولتین صلاحییتینه وئریلمیش وظیفه لری ایجرا ائتمکدیر. مدتی ایسه آنایاسانین آیری بیر قرار آلیب یاخود چیخارماسینا قده ردیر .		۱)
آذربایجان دوولتی نین حاق اوستونلویو	§ ۳۵ـ نجی ماده:
عمومی آذربایچان دولتی نین حاقی خانلیقلارین( ایالتلرین) حاقیندان اوستوندور.		۱)
خاریجی ایشلر رابیطه لییی	§ ۳۶ ـ نجی ماده:
بو آدی داشییان و باشقا دوولتلرین بو ناظیرلیکلری ایله رابیطه قوروب بو ایشه باش چکن یالنیز آذربایجان دوولتی نین حاقیدیر. ایالتلرین خاریجی ایشلر ناظیرلیکلری یوخدور . .		۱)
آذربایجان خاریجی ایشلر ناظیرلییی باشقا دولتله باغلییاجاغی موقاویله لر مخصوصن بللی بیر خانلیغی علاقه لندیریرسه ( بو موقاویله نین باغلانماسیندان تاثیرله نیرسه) قاباقجادان بو خانلیغا بیلگی وئریلمه لیدیر .		۲)
خانلیقلار(ایالتلر) اولکه نین ایداره و قانون وئریجی لیینده اورتاق اولدوقلاریندان، آذربایجان دولتی نین راضیلیغی ایله باشقا یاد اولکه لرله یالنیز تیجاری، ایقتیصای و کولتوره ن آنلاشمالار باغلاییب، قول چکه بیلیرلر .		۳)
بوتون بو آنلاشما و موقاویله لر بو آنایاسایا،آزادلیغا دایانان حقوق دوولتی نین قایدالارینا(پرنسیب لرینه)، وطنداشلارین بیرلی یینه، اولکه نین بوتونلویونه قارشی اولمامالیدیر. بولوجولوک وگئریجی لیک(فوندامنتالیست ـ ایرتیجاعی)گوروشلرین یاییلماسینا ایمکان یاراتمامالیدیر. عکسی تقدیرده آذربایجانین قانون وئریجی لیک اورقانی و آنایاسا محکمه سی دورومو یوخلاییب،آنایاسایا اویان قرارلار چیخارابیله ر.		۴)
بوتون آذربایجان وطنداشلاری نین برابر حقوقلولوغو	§ ۳۷ ـ نجی ماده:
هر بیر آذربایجانلی هانسی ایالتده(خانلیقدا)یاشاماسیندان آسیلی اولمییاراق عین حاق و وظیفه لره مالیکدیر. .		۱)
هربیر آذربایجانلی بیرلشمیش"واحید" آذربایجاندا ،یاخود آذربایجانا قاتیلماق ایسته ینِ آذربایجاندان قوپاریلمیش حیصه لرده کی آذربایجانلیلار، عین حاق و وظیفه لره مالیک اولوب ، هر بیر عمومی ایداره ده چالیشما حاقلاری واردیر .		۲)
آذربایجان وطنداشلیغی نین حاق و حقوقلاریندان یارارلانماق، دولت ایداره لرینده چالیشماق، عمومی خیدمت داییره لرینده وظیفه دار اولماق، کیمسه نین دینیندن ، دیلیندن، عقیده و دونیا گوروشونده ن آسیلی دئییلدیر.هر چئشید آیری ـ سئچگین لیک یول وئریلمه زدیر. بو آذربایجاندا یاشایان و آذربایجانلی لیق وطنداشلیغینی قبول ائده ن باشقا میللتلر اوچونده کئچه رلیدیر .		۳)
عمومی وظیفه لری ایحرا ائتمک اوچون تعیین ائدیلمیش دوولت مامورلاری، عمومییتله عهده لیکلرینه قویولموش وظیفه لری آزادلیغا دایانان حقوق دوولتی چرچیوه سینده ، بو آنایاسایا و یاسالارا اویقون ، حاکمییت باشیندا هر هانسی بیر حوکومتدن آسیلی اولمییاراق یئرینه یئتیرمه لیدیرلر.		۴)
دولت و عمومی دایره لره عایید حاقلار، دولت مامورلارینا خاص قایدا و اوصولارینا اویقون عیارلانمالیدیر .		۵)
جینایت محکمه لرینده محکوم اولانلار، آذربایجان آنایاساسینا قارشی عمللریندن اوترو جزالاندیریلانلار، آذربایجانین بوتوولویونه، آزادلیغا دایانان دئموکراتیک حقوق دوولتینه قارشی اولان شخصیلر و بو مقصدلری داشییان قوروملاردا عضو اولانلار بو حقلردن محروم ائدیلیرلر. . .		۶)
وظیفه و عهده لیکلره قارشی حرکتدن سوروملولوق داشیماق	§ ۳۸ ـ نجی ماده:
عمدی خطالارین و ائحمالکارلیقلارین یوخلانماسیندا دوولت وظیفه سینده چالیشان بیریسی اوچونجو شخصه قارشی اوز وظیفه سینی ائتمکدن بویون قاچیریرسا، اونون بو ایشینده ن اساس مسئولییتی دوولت و یا دوولت وظیفه سینی عهده لییینه گوتوره ن قوروم داشی ییر .		۱)
آزادلیغا دایانان دئموکراتیک حقوق دوولتی نین اوصوللارینا گوره دوولت وظیفه لرینده چالیشان قوللوقچولار میللتین، یعنی سیراوی وطنداشلارین قوللوقچوسو ساییلیرلار. وطنداشلارا قارشی احترام ـ سیزلیق، روشوتخورلوق، یئرلی بازلیق و قوهوم بازلیق یول وئریلمه زدیر. بو ایشدن سوروملو اولانلار آذربایجانین عمومی یاسالاری چرچیوه سینده مسئولییته جلب ائدیلیرلر .		۲)
بو ماده نین بیرینجی و ایکینجی بندلرینده قئید ائدیله ن خطالار اوزوندن محکوم ائدیلمیش قوللوقچولارین اوز وظیفه لرینه قاییدیب ، قاییدانمامالاری حاقدا قانون قرار وئره ر .		۳)
قارشیلیقلی حقوقی و ایداری دایانیشما ، فاجیعه فلاکت یاردیمی	§ ۳٩ ـ نجو ماده:
آذربایجانین عمومی حوکومتینه و خانلیقلارا(ایالتلره) منسوب قوللوقچولار و ایداره لر، قارشیلیقلی اولاراق حقوقی و وظیفه لرین ایجراسی باخیمیندان بیرـ بیرلرینه دایاق دوروب یاردیم ائتمه لیدیرلر .		۱)
عمومی دوزه نی ، نظم ـ اینتیظامی قوروماق، تیکرار امنییتی برقرار ائتمک مقصدی ایله بیر خانلیق (ایالت)آذربایجان حوکومتی نین مخصوص قووه لریندن و سرحد قورویوجولاری کیمی قوروملاردان اوز پولیس قووه لری اوچون یاردیم ایسته یه بیله ر. بو بیر صورتده مومکوندورکی، پولیسه یاردیم ائدیلمه دن او اونا وئریله ن وظیفه نی یئرینه یئتیرمه ایمکانی اولماسین . بیر و یا نئچه ایالت دوغا( طبیعت) فلاکت لرینده یاخود آغیر فاجیعه لر زامانی او بیری خانلیقلارین پولیس قووه لریندن ، قوروملاریندان ، دوولت دایره لریندن ، ائله جه ده سرحد قورویوجولاریندان و اوردودان یاردیم ایسته یه بیلیرلر .		۲)
قاباقجادان اون گورولموشمه میش بیر دوغا فلاکتی یاخود آغیر بیر فاجیعه( یئر تیتیره شیمی"زلزه له" یانقین ، سئل...) بیر نئچه خانلیقدا (ایالتده) باش وئردییی تقدیرده آذربایجان دوولتی تاثیرلی و گره کلی یاردیم اوچون بویوروق وئره بیله رکی، ایالتلر اوردو، پولیس و باشقا ایمکانلارینی خسارت چکه ن خانلیقلارین(ایالتلرین) ایختیاریندا قویسونلار. سرحد قورویوجولارینی، اوردو بیرلیکلرینی اورا گونده ره بیله ر. آذربایجان دوولتی خانلیقلارشوراسی نین ایسته یی ایله فاجیعه اورتادان قالدیریلدیقدان سونرا بو تدبیرلرینی گئری گوتورمه لیدیرلر . .		۳)
آذربایجانین یوکسک سوییه لی دوولت قوللوقچولاری	§ ۴۰ ـ نجی ماده:
آذربایجان یوکسک سوییه لی دوولت قوللوقچولاری(مامورلاری) هر ایالته اویغون نیسبتده بوتون ایالتلرده ن(خانلیقلاردان )گه لیرلر. آذربایجانین یئرده قالان قوللوقچولاری ایسه عمومییتله ایالتلرده چالیشان قوللوقچولار تشکیل ائدیر .		۱)
مودافعه ناظیرلی یینده چالیشان دوولت قوللوقچولاری ایمکان داخیلینده بیرینجی بنده اویغون شکیلده ایشه آلینیرلار.(ایستیخدام ائدیلیرلر). اوردویا عایید یاسالار آدربایجان دوولتی نین ایالتلر شکلینده ایداره طرزینی، ائله جه ده وطنداشلارین خصوصییتلرینی نظره آلمالیدیر .		۲)
آذربایجان حوکومتی نین مجبوری ایجرا ائدیجی حاقی	§ ۴۱ـ نجی ماده:
بیر ایالت (خانلیق) آنایاسا و باشقا آذربایجانین عمومی یاسالاریندا بوینونا دوشن وظیفه لری ایجرا ائتمه رسه، ایالتی اون گورولن یولا سوق ائتمک، بوینونا دوشن وظیفه لرینی ایجرا ائتمه سی اوچون آذربایجان حوکومتی آذربایجان خانلیقلار(ایالتلر) شوراسی نین یاردیمی ایله لازیمی تصمیملری توتا بیله ر . .		۱)
مجبوری ایجرا ائتدیریجی حاق آذربایجان حوکومتینه عایید اولدوغوندان، اوزو یاخود اونون طرفیندن موکلف لشدیریله نلر بوتون ایالتلره و اونلارین دوولت قوللوقچولارینا بویوروق ـ گوسته ریش وئرمه حاقینا مالیکدیرلر.		۲)